پشت پرده ریزش قیمت اجاره و مسکن در برخی مناطق تهران
بازار مسکن تهران در ماههای اخیر تحولات قابل توجهی داشته است. یکی از نکات بارز این دوره، کاهش محسوس قیمت اجاره و مسکن در برخی مناطق شهر بوده است. در این مقاله به بررسی علل و عوامل پشت پرده این اتفاق پرداخته و دیدگاه کارشناسان و مشاوران املاک را تحلیل میکنیم.
کاهش چشمگیر تعداد فایلهای خرید و فروش در بازار مسکن
یکی از نشانههای اصلی وضعیت فعلی بازار، کاهش تعداد فایلهای عرضه شده برای خرید و فروش مسکن است. داوود بیگینژاد، نایبرئیس اول اتحادیه مشاوران املاک، با اشاره به کاهش چشمگیر این فایلها نسبت به سال گذشته میگوید:
«این کاهش نشانهای روشن از رکود عمیق و ادامهدار در بازار معاملات مسکن است.»
کاهش فایلهای عرضه شده به معنی کمبود گزینه برای خریداران است که باعث میشود بازار حتی با وجود افزایش نسبی قیمتها، نتواند رونق بگیرد و به تعادل برسد.

نقش مالکین در تعادل بازار اجاره مسکن
یکی از نکات کمتر مطرح شده اما بسیار مهم، نقش همراهی و همدلی مالکین با مستأجران است. در سال جاری به خصوص پس از رخدادهای اجتماعی مانند جنگ ۱۲ روزه، بسیاری از مالکین به درک وضعیت اقتصادی و اجتماعی مستأجران توجه کردهاند و از افزایش بیرویه اجارهبها خودداری کردهاند.
این رویکرد به ایجاد فضای تعاملی و تعادل در بازار اجاره کمک شایانی کرده است. بیگینژاد بیان میکند که این همکاری بین مالکین و مستأجران باعث شده فشار اقتصادی کمتری به خانوادههای مستأجر وارد شود و تا حدی از تنشهای بازار اجاره کاسته شود.
ممنوعیت اجاره مسکن به اتباع غیرمجاز و تاثیر آن بر بازار
از دیگر عوامل مهمی که در تغییرات اخیر بازار مسکن موثر بوده، ممنوعیت اجاره به اتباع غیرمجاز است. اتباع خارجی غیرقانونی عمدتاً در خانههای کلنگی و کمکیفیت سکونت داشتند و با خروج آنها، این خانهها با قیمتهای پایینتری در بازار عرضه شدهاند.
بیگینژاد تاکید میکند که این اتفاق در برخی مناطق خاص تهران رخ داده و تاثیری فراگیر در کل شهر ندارد، اما به عنوان یکی از عوامل محلی تاثیرگذار در کاهش قیمتها شناخته میشود.
رکود عمیق در بازار معاملات مسکن
آمارها نشان میدهد که تعداد معاملات مسکن نسبت به سال گذشته کاهش قابل توجهی داشته است. این رکود در حالی است که قیمتها به صورت نسبی رشد داشتهاند و همین امر باعث شده بازار با کمبود عرضه و کاهش تقاضا روبرو شود.
این وضعیت برای بازار اجاره هم صدق میکند و سبب شده نتواند رونق لازم را پیدا کند. کاهش فایلهای خرید و فروش، عدم عرضه واحدهای جدید و همچنین شرایط اقتصادی حاکم، از دلایل اصلی رکود عمیق کنونی هستند.
اهمیت ثبت رسمی قراردادهای اجاره در سامانههای قانونی
از دیگر موارد مهم که در بهبود شفافیت و نظم بازار مسکن تاثیرگذار است، ثبت قراردادهای اجاره در سامانههای رسمی است. بر اساس قوانین جدید، مشاوران املاک موظف هستند تمام قراردادهای اجاره را در سامانههایی مانند «کاتب» و «خودنویس» ثبت کنند.
با این وجود برخی مالکین همچنان تمایل دارند قراردادهای سنتی سه برگی را استفاده کنند که این موضوع باعث مشکلاتی در روند قانونی و مالیاتی میشود.
خطر مالیات بر خانههای خالی برای مالکان متخلف
عدم ثبت رسمی قراردادها میتواند برای مالکین دردسرساز باشد، چرا که سازمان امور مالیاتی ممکن است این واحدها را به عنوان خانه خالی شناسایی کند و مشمول مالیات سنگین شود. اثبات سکونت در این واحدها نیز پروسهای زمانبر و پیچیده است.
نایبرئیس اتحادیه مشاوران املاک توصیه میکند مالکان برای جلوگیری از مشکلات مالیاتی و قانونی، حتماً قراردادهای خود را به صورت رسمی و در سامانههای مربوطه ثبت کنند.
توصیه به مالکین و نقش مشاوران املاک
ثبت رسمی قراردادهای اجاره فقط به نفع مستأجران نیست بلکه مالکان نیز از این روند سود میبرند، زیرا شفافیت و ثبت اطلاعات در سامانهها به جلوگیری از سوءتفاهمها و اختلافات کمک میکند.
همچنین مشاوران املاک با نظارت دقیق بر ثبت قراردادها، میتوانند در جلوگیری از تخلفات مالیاتی و حقوقی نقش مهمی ایفا کنند. همکاری بین مالکین و مشاوران املاک موجب بهبود شرایط بازار و کاهش تنشها خواهد شد.
نتیجهگیری
بازار مسکن و اجاره در تهران با چالشهای متعددی روبرو است. رکود عمیق، کاهش تعداد فایلهای خرید و فروش و همچنین نقش مهم همراهی مالکین با مستأجران از عوامل اصلی تغییرات اخیر در قیمتها و شرایط بازار به شمار میروند.
همچنین توجه به قوانین ثبت قراردادهای اجاره و رعایت آنها میتواند به شفافیت بازار کمک کرده و مشکلات مالیاتی را کاهش دهد.
امید میرود با ادامه همکاریها و همراهیهای بین مالکین و مستأجران، بازار مسکن به سمت ثبات و تعادل حرکت کند و دغدغههای اقشار متوسط و کمدرآمد کاهش یابد.
