ظرفیت هیئتها در بازسازی پیوندهای انسانی عصر دیجیتال
به گزارش وبسایت اویم شاهانه، پژوهشگر کارگروه مطالعات فضای مجازی پژوهشکده باقرالعلوم علیه السلام، در یادداشتی، اشاره به این موضوع کرد که دهههای اخیر با گسترش فناوریهای دیجیتال و سیطره ارتباطات مجازی، به تضعیف پیوندهای عمیق و عاطفی انسانی انجامیده است. این پدیده، جامعه را با «گسست ارتباطی» و «کثرتگرایی فرهنگی بیحد» مواجه ساخته است که نتیجه آن، تعمیق شکاف بین ارتباطات کمّی و کیفی و سست شدن بنیانهای حس تعلق جمعی است.
در چنین فضایی، مفهوم «محله» به عنوان کوچکترین واحد اجتماعی شهری، که ساکنان آن بر اساس ویژگیهای مشترک میتوانند به اهداف جمعی دست یابند، اهمیتی دوچندان دارد. هیئتهای مذهبی، با ایجاد شبکههای اعتماد و تقویت سرمایۀ اجتماعی، پاسخی مؤثر به بحران «بیمکانی» ناشی از مدرنیته هستند. این نهادها از طریق آئینهای جمعی و تولید معانی مشترک، نه تنها به بازتولید هویت مکانی میپردازند، بلکه شکلی از مقاومت فرهنگی در برابر فرآیندهای جهانشونده عصر دیجیتال به شمار میروند.
هیئت به عنوان سرمایۀ اجتماعی محله، ظرفیتهای وجودی خود را در مقیاسهای کوچکتر اجتماعی مانند محله، کارآمدتر نشان میدهد. تقویت عاملیت جمعی، افزایش احساس اشتراک در سرنوشت جمعی و تمرکز بر جزئیات روابط انسانی، در این مقیاس، قابلیت بیشتری دارد. محله بستر ملموس و زنده برای تحقق کارکردهای هیئت است و هیئت، به نوبه خود، عاملی برای انسجامبخشی، هویتسازی و توانمندسازی ساکنان محله میشود.
این دوگانه متقابل، ظرفیت بیبدیلی برای سیاستگذاری اجتماعی، به ویژه در حوزه علوم ارتباطات، فراهم میآورد. هیئت با تکیه بر سرمایه اجتماعی و اعتماد نهادینهشدهای که ایجاد میکند، میتواند به ارائه سبک زندگی اسلامی و الگویی برای تحول جامعه در سطح خرد بپردازد.
ظرفیت انسانی هیئتها فراتر از برگزاری مراسم مذهبی است. این نهادها با تبدیل شدن به «مدرسه عملی مهارتآموزی»، فضایی زنده برای تقویت ارادۀ نیروی متعهد و کارآمد فراهم میکنند. جوانان در دل این مجموعه، اصولی هویتی مانند برنامهریزی، انضباط، نظارت، اجرا، مدیریت زمان و درایت را به صورت عملیاتی فرا میگیرند و روحیه تعاون و کار جمعی در وجودشان نهادینه میشود.
هیئت میتواند با مأموریت کشف، جذب و بهکارگیری ظرفیتهای نهفته محله، به کادرسازی و سازماندهی نیروها بپردازد. مدیریت اثرگذار در هیئت، که بر پایه مسئولیتپذیری، مشورت، دوری از انگیزههای شخصی، برنامهریزی منظم و تفکر انتقادی استوار است، میتواند این ظرفیت را به فعلیت درآورد و تأثیرات عمیقی در تحول بافت اجتماعی محله ایجاد کند.
هیئت میتواند گامهای استواری در مسیر تحقق امور خیر و برقراری عدالت اجتماعی بردارد. این نهاد با تجمیع ذخیرههای مردمی و جهتدهی سازنده به آنها، میتواند به موتور محرکه توسعه و پیشرفت همهجانبه اجتماعی تبدیل شود. توانمندسازی اقتصادی جامعه از طریق ایجاد اشتغال، مهارتافزایی و تلاش برای خودکفایی نسبی، از دیگر کارکردهای هیئت است که به اجرای قدرتمند پروژههای اجتماعی میانجامد.
منبع: خبرگزاری مهر
