تلاش برای ارزشگذاری اقتصادی حفاظت از حیات وحش؛ از مناطق حفاظتشده یزد و کرمان تا اوراق قرضه کرگدن
به گزارش وبسایت اویم شاهانه به نقل از خبرگزاری تسنیم، امروز، ۴ دسامبر، روز جهانی حیات وحش است. در این روز، توجه جهانیان بار دیگر به حفاظت از گونههای جانوری و زیستگاههای طبیعی جلب میشود. شعار امسال این روز، «مالیسازی حفاظت از حیات وحش: سرمایهگذاری برای آینده پایدار» انتخاب شده است. این شعار نشان میدهد که حفاظت از طبیعت نه تنها یک ضرورت زیستمحیطی، بلکه یک فرصت اقتصادی و سرمایهگذاری نیز محسوب میشود. ایران با تنوع زیستی غنی و گونههای نادر خود، میتواند از این رویکرد بهرهمند شود، اما هنوز راه درازی برای ایجاد سازوکارهای مالی و اقتصادی در زمینه حفاظت از حیات وحش پیش رو دارد.
علی شهباز، کارشناس محیط زیست، در گفتوگو با خبرگزاری تسنیم، به بررسی مفهوم مالیسازی حفاظت، نمونههای موفق جهانی و ظرفیتهای ایران در این زمینه پرداخت. او گفت: روز جهانی حیات وحش، که هر ساله در ۴ دسامبر برگزار میشود، فرصتی است برای جلب توجه جهانیان به ارزش حیات وحش و تهدیدهایی که گونههای مختلف با آن روبرو هستند. شعار امسال این روز، «مالیسازی حفاظت از حیات وحش: سرمایهگذاری برای آینده پایدار»، تاکید میکند که حفاظت از گونهها علاوه بر وظیفه اخلاقی و زیستمحیطی، میتواند از منظر اقتصادی نیز اهمیت داشته باشد.
شهباز ادامه داد: اقتصادی کردن حفاظت از حیات وحش به معنای استفاده از ابزارهای مالی و سرمایهگذاری برای حمایت از گونههای در خطر و زیستگاههای طبیعی است. این مدل به جای تکیه صرف بر بودجههای دولتی، از سرمایهگذاریهای خصوصی، گردشگری پایدار، اوراق قرضه و اعتبارات زیستمحیطی استفاده میکند. هدف این است که هم حفاظت از طبیعت صورت گیرد و هم اقتصاد محلی تقویت شود.
**مالیسازی حفاظت از حیات وحش چیست؟**
شهباز توضیح داد: مالیسازی حفاظت یعنی ایجاد جریانهای درآمدی که مستقیماً به حفظ گونهها و زیستگاهها اختصاص یابد. به عنوان مثال، وقتی گردشگران برای دیدن فیلها یا کرگدنها به پارکهای ملی میآیند، بخشی از هزینههای آنها به حفاظت از همان گونهها اختصاص پیدا میکند. در مدلهای پیشرفتهتر، سرمایهگذاران اوراق قرضه سبز خریداری میکنند و سودشان به موفقیت پروژه حفاظت وابسته است. او افزود: این روش به کشورها امکان میدهد تا بودجه بیشتری برای حفاظت تامین کنند و فشار بر بودجه عمومی کاهش یابد. همچنین، مردم و سرمایهگذاران نیز مشارکت مستقیمی در حفاظت دارند و انگیزه اقتصادی برای حفظ طبیعت ایجاد میشود.
**نمونههای موفق جهانی**
او با اشاره به نمونههای موفق اقتصادی کردن حفاظت در جهان بیان کرد: چند کشور در دنیا مدلهای موفقی از این رویکرد داشتهاند. کنیا و تانزانیا از طریق اوراق قرضه حفاظت از کرگدنها و فیلها و گردشگری مسئولانه در پارکهای ملی مانند Maasai Mara به موفقیتهایی دست یافتهاند. کشور بوتسوانا گردشگری لوکس در مناطق حفاظتشده را در پیش گرفته که درآمد حاصل از آن به حفاظت از فیلها و شیرها اختصاص مییابد. همچنین در کنیا، صندوق Rhino Impact Bond اولین اوراق قرضه نتایجمحور حفاظت از حیات وحش است که سرمایهگذاران در ازای افزایش تعداد کرگدنها سود دریافت میکنند. او گفت: کلمبیا استفاده از اعتبارات کربن و خدمات اکوسیستمی را برای تأمین بودجه حفاظت از جنگلها و زیستگاهها اختصاص داده است. ایالات متحده و کانادا نیز صندوقهای سرمایهگذاری خصوصی و خیریههایی برای حفاظت از خرسها، گرگها و گونههای در معرض خطر ایجاد کردهاند.
**قابلیت اجرای مالیسازی حفاظت در ایران**
شهباز افزود: در ایران نیز امکان اجرای نمونههای مشابه وجود دارد، اگرچه هنوز محدود است. نمونههای کوچک آن را میتوان در قرقهای اختصاصی در استانهایی مانند یزد و کرمان مشاهده کرد که موفق بودهاند. این قرقها با مشارکت جوامع محلی و مدیریت صحیح، هم حفاظت از گونهها را تضمین کرده و هم درآمدی برای جوامع محلی ایجاد کردهاند.
شهباز در پایان تاکید کرد: اگر دولت و بخش خصوصی با هم همکاری کنند و مدلهای مالی هوشمندانه را به کار بگیرند، میتوان ایران را به یکی از کشورهایی تبدیل کرد که حفاظت از حیات وحش را به شکلی پایدار و اقتصادی پیش میبرد. البته برای موفقیت این طرحها نیاز به آموزش، شفافیت در مدیریت منابع و ایجاد انگیزه برای مشارکت سرمایهگذاران و جوامع محلی داریم.
منبع: خبرگزاری تسنیم
