تحلیل بازار مسکن و ورود مخرب دولت به بازار رهن و اجاره مسکن
بازار رهن و اجاره مسکن در ایران به یک بحران ملی تبدیل شده است و کارشناسان معتقدند دخالتهای غیرکارشناسی دولت در این حوزه، فشار اقتصادی شدیدی بر خانوادههای مستاجر وارد کرده است.
اجاره؛ ابزاری برای کمک معیشتی یا فشار مضاعف؟
اجاره مسکن در اصل یک کمک معیشتی محسوب میشود، اما وضعیت کنونی نشان میدهد که موجران برای تأمین زندگی خود، نیازمند اجاره چند واحد مسکونی هستند. تحلیلگران اقتصادی معتقدند اگر یک خانواده بخواهد معیشت خود را از طریق اجاره تأمین کند، حداقل باید سه واحد مسکونی را اجاره بدهد تا با گرفتن یک سوم درآمد مستاجر، بتواند زندگی خود را مدیریت کند.
این وضعیت فشار اقتصادی را هم بر مستاجر و هم بر موجر افزایش میدهد و عملاً بازار رهن و اجاره را به بازاری ناسالم تبدیل کرده است.

تورم دستساز دولت در بخش مسکن
تنها اثر ملموس دولت در حوزه مسکن، ایجاد تورم مصنوعی و دستساز است. قیمتهای فعلی هیچ ارتباطی با درآمد مستاجر و ارزش واقعی ملک ندارد و مردم شدیداً تحت فشار اقتصادی قرار گرفتهاند.
کارشناسان معتقدند برای برقراری عقلانیت در بازار، دولت حداقل باید چند سال اجازه افزایش نرخ رهن و اجاره را ندهد تا بازار بتواند خود را بازسازی کند و فشار بر مستاجران کاهش یابد.
چهار هزینه سنگین بر دوش مستاجر ایرانی
مستاجر ایرانی با چهار نوع هزینه روبهرو است:
-
جبران تورم سرسامآور مسکن
-
کاهش ارزش پول ملی
-
پرداخت وامهای بانکی
-
پرداخت اجاره مرسوم
این در حالی است که در بسیاری از کشورهای دیگر، مستاجر تنها هزینه اجاره را پرداخت میکند و بار اقتصادی دیگری بر دوش او نیست.
ناکارآمدی قوانین و ترک فعل دولت
یکی از چالشهای اصلی بازار رهن و اجاره، نبود قوانین کارآمد و ترک فعل قانونگذاران است. این مسئله باعث شده است که قیمتها به صورت خودسرانه تعیین شود و مستاجران در تنگنای اقتصادی غیرقابل تحمل قرار گیرند.
کارشناسان اقتصادی تأکید میکنند که قیمتگذاری باید از دست موجر و مستاجر خارج شود و سیاستهای حمایتی و شفاف دولتی وارد عمل شوند تا از فشار اقتصادی بر خانوادههای مستاجر کاسته شود.
افزایش ۲۵ درصدی اجاره؛ قانونی اما ناعادلانه
دولت اخیراً مجوز افزایش ۲۵ درصدی اجاره را صادر کرده است که به معنای رسمی شدن تورم شدید در این بخش است. این در حالی است که در بسیاری از شهرهای بزرگ، مردم توان پرداخت حتی ۱ درصد افزایش را ندارند. بسیاری از کارشناسان معتقدند این نرخ باید کاهشی میشد، نه افزایشی.
معیشت خانوادهها در گرو درآمد مستاجر
برخی موجران تصور میکنند که با اجاره دادن یک واحد مسکونی میتوانند معیشت خود را تأمین کنند، اما واقعیت این است که برای این کار باید معیشت مستاجر را تحت فشار شدید قرار دهند. اخذ بیش از ۵۰ درصد درآمد یک خانواده مستاجر برای رفع نیاز موجر، باعث فلج شدن اقتصاد خانواده و آسیب جدی به جامعه میشود.
ضرورت اصلاح ساختار بازار رهن و اجاره
بازار اجاره نیازمند اصلاحات اساسی است:
-
جداسازی درآمد مستاجر و معیشت موجر
-
کنترل نرخ اجاره و جلوگیری از تورم دستساز
-
اجرای سیاستهای حمایتی برای دهکهای پایین
-
تعیین سازوکار قانونی شفاف برای اجاره و رهن
کارشناسان معتقدند تا زمانی که قیمتگذاری در بخش مسکن خودسرانه باشد و ذینفعان سیریناپذیر بازار بر سفره مستاجران تسلط داشته باشند، بحران ادامه خواهد داشت.
نتیجهگیری
وضعیت فعلی بازار رهن و اجاره در ایران، نشاندهنده دخالت مخرب دولت و ضعف قوانین حمایتی است. مستاجر ایرانی تحت فشار چهارگانه اقتصادی قرار دارد و معیشت موجر نیز به اجاره چند واحد مسکونی وابسته شده است. تنها راه حل، اصلاح ساختار بازار و تعیین قیمتگذاری شفاف و عادلانه است تا فشار اقتصادی از دوش خانوادههای مستاجر و موجر برداشته شود.


